تبلیغات
سرزمین متفاوت - دكترمصدق
سرزمین متفاوت
blog2blog
صفحه نخست         تماس با مدیر         پست الکترونیک        RSS         ATOM

دکترمصدق وهیئت انگلیسی:

سه‌شنبه ۱۳/بهمن/۱۳۸۸ - ۲/فوریه/۲۰۱۰
متن زیررادوستی بارأی انامه برایم فرستاده است. متاسفانه به عادت رایج، خبری از منبع و خاستگاه در کار نبود و من هم فرصت نکرده‌ام از درستی تاریخی این روایت مطمئن شوم.می گویند زمانی که قرار بود دادگاه لاهه برای رسیدگی به دعاوی انگلیس در ماجرای ملی شدن صنعت نفت ایران تشکیل شود، دکتر مصدق با هیئت همراه زودتر از موقع به محل رفت. در حالی که پیشاپیش جای نشستن همه‌ی شرکت‌کنندگان تعیین شده بود، دکتر مصدق رفت و به نمایندگی از ایران روی صندلی نماینده انگلستان نشست.پیش از آغاز نشست، یکی دو بار به دکتر مصدق گفتند که اینجا برای نماینده هیئت انگلیسی در نظر گرفته شده و جای شما آن جاست.


اما پیرمرد توجهی نكرد و روی همان صندلی نشست.جلسه داشت آغاز می‌شد و نماینده هیئت انگلیس روبروی دکتر مصدق منتظر ایستاده بود تا بلکه دکتر مصدق بلند شود واوبتواندروی صندلی خویش بنشیند،اماپیرمرداصلاً نگاهش هم نمی كرد.جلسه آغاز شدوقاضی رسیدگی‌کننده به دکترمصدق روکردوگفت:شماجای نماینده انگلستان نشسته‌اید. جای شما آن جاست.کم کم ماجرا داشت پیچیده می‌شد و بیخ پیدا می‌كردکه دکتر مصدق بالاخره به صدادرآمدوگفت: «شما فكر می‌کنید نمی‌دانیم صندلی ما کجاست و صندلی نماینده هیئت انگلیس کدام است؟ نه جناب رئیس!خوب می‌دانیم جایمان کدام است.اماعلت این كه چند دقیقه‌ای روی صندلی دوستان نشستم به خاطراین بودتادوستان بدانندبرجای دیگران نشستن یعنی چه؟»او اضافه کرد «سال‌های سال است دولت انگلستان در سرزمین ما خیمه زده و کم کم یادشان رفته که جایشان اینجانیست وایران سرزمین آباواجدادی ماست نه سرزمین آنان ...»سكوتی عمیق فضای دادگاه را احاطه كرده بود و دكتر مصدق بعد از پایان سخنانش كمی سكوت كرد و آرام بلند شد و به روی صندلی خویش قرار گرفت.با همین ابتکار و حرکت عجیب بود که تا انتهای نشست، فضای جلسه تحت تأثیرمستقیم این رفتار پیرمرد قرار گرفته بود و در نهایت نیز انگلستان محکوم شد.

بازخوانی كودتای آمریكایی - انگلیسی 28 مرداد

عوامل داخلی:

فضای سیاسی و اختلافات گسترده میان رهبران نهضت باعث شد كه سرلشگر فضل‌الله زاهدی- كه سابقه طولانی در خونریزی و بیرحمی نسبت به مردم وشورش‌های داخلی داشت.ودردولت دكترمصدق نیزمدتی عهده‌دارسمت وزارت كشور بود، پس از بركناری، به یك نظامی مدعی نخست وزیری و محور مخالفان دكتر مصدق تبدیل شود. در ششم اسفند سال 1331 به دستور وی بازداشت گردید پس از مدتی به دلیل اهمال مسئولان دولت آزادشد.ازطرف دیگرآمریكایی‌هاوانگلیسی‌هاباهماهنگی اعضای خانواده سلطنت از جمله اشرف پهلوی به جلب همكاری عوامل خودپرداختند.اشرف پهلوی،دراین مورد می‌نویسد:«تابستان 1332 یك نفر ایرانی.... به من تلفن كرد كه آمریكاوانگلیس درباره وضع كنونی ایران بسیار نگرانند لذا می‌خواهم بادومردیكی آمریكایی ودیگری انگلیسی ملاقاتی داشته باشید. ... مرد آمریكایی به من گفت كه نماینده جان فاستر دالس و آن مرد انگلیس هم نماینده وینستون چرچیل است كه حزب محافظه كارش اخیراً به قدرت رسیده است. مرد انگلیسی .... گفت زمان عمل فرا رسیده است ولی ما باید از شما تقاضای كمك كنیم.وچون ازشما تقاضا می‌كنیم كه عملاً زندگی خودرابه خطربیندازیدچك سفیدی رادراختیارتان قرارمی‌دهیم تاهرمبلغی كه مایل باشیدروی آن بنویسید. ... وقتی كه به تهران رسیدم هنوزنیم ساعت نگذشته بود كه فرماندار نظامی تهران دستور مصدق برای خروج را ابلاغ كرد ولی من نپذیرفتم و مصدق 24 ساعت فرصت داد. و من در این مدت پاكت ارسالی آن مرد آمریكایی را از طرف همسر شاه به وی دادم.

مضمون پاكت ارسالی دستورآمریكایی‌ها مبنی برهمكاری با كودچیان بودكه ازطریق اشرف به شاه ابلاغ شد. درهمان روزژنرال نورمن شوارتسكف مستشارسابق ژاندارمری با وجوه اعطائی سازمان سیا به مبلغ پنج میلیون دلاربه منظورسازماندهی كودتاواردتهران شدوپس ازملاقات با جمعی ازافسران وسرلشكرزاهدی ازكشورخارج شد.اودراین سفرپنج میلیون دلاربه زاهدی بابت هزینه‌های كودتا پرداخت.درششم مرداد ماه جان فاستر دالس وزیرخارجه آمریكاگفت: «فعالیّت روزافزون حزب غیرقانونی كمونیست توده درایران واغماض وچشم پوشی دولت ایران ازاین گونه فعالیّت‌هانگرانی بزرگی برای دولت آمریكا ایجاد كرده است درپی آن كرمیت روزولت مسئول امورخاورمیانه سازمان سیا با نام جعلی جیمزاف لاكریج ازطریق مرزعراق در استان كرمانشاه واردایران شد.ژانرال نورمن شوارتسكف، مستشار سابق ژاندارمری،... به منظور سازماندهی كودتا وارد تهران شد و پس از ملاقات با جمعی ازافسران و سرلشكر زاهدی از كشور خارج شد. او در این سفر، پنج میلیون دلار به زاهدی بابت هزینه‌های كودتا پرداخت.با ورود روزولت، تحرك بیشتری به فعالیّت كودتا داده شد. رزولت علاوه بر پول، حجم قابل توجهی مقاله، كاریكاتور،وامكانات لازم برای فضاسازی نیز به همراه خود آورده بود. دریازدهم مردادسال 1332 كرمیت روزولت،رهبر كودتا،با شاه ملاقات كرد و طرح كودتا و بركناری مصدق و نخست وزیری زاهدی را با وی مطرح و رضایت نهایی وی رادرعزل مصدق و انتصاب زاهدی جلب نمود.سه روزبعددرچهاردهم مردادسال 1332 ژانرال آیزنهاور،رئیس جمهور آمریكا،دریك سخنرانی تصریح كردكه:«آمریكامصمم است راه پیشروی كمونیسم درایران ودیگر كشورهای آسیائی رامسدودكند. پیروزی نخست وزیر بر اقلیّت ناراضی مجلس و انحلال آن ثمره همكاری مصدق و حزب توده بوده استطرح كودتای 25مرداد 1332عملیات كودتا در بیست و پنجم و بیست وهشتم مردادسال 1332 باهمكاری مشترك انگلیس وآمریكاعملی شد. ولی برنامه‌ریزی وطراحی نقش اصلیآن با انگلیس وعوامل آنهابود.سرلشكرفضل‌الله زاهدی چهره‌ای شناخته شده‌ای بود كه فقط نقش فرماندهی را بازی می‌كرد. سرهنگ حسن اخوی كه طراح عملیات اجرائی كودتا بود، به همراه برادران سیف الله، اسدالله و قدرت الله رشیدیان، مهدی میراشرافی و اعضای شبكه بدامن كه زیر نظر شاپور جی و اسدالله علم رهبری می‌شدند، همگی عوامل دولت انگلستان بودند. كرمیت روزولت نیز نقش نظارت بر حسن اجرای كودتا را به عهده داشت.دكتر حسین فاطمی، وزیر خارجه: «نظام سلطنتی بایدبرچیده شودوحكومت جمهوری اعلام شودوشاه ایران روی ملك فاروق مصرراسفیدكرده است.‍‍‍ِ»مراحل اجرای طرح كودتای بیست وپنجم مردادبه شرح ذیل بود:

در این صورت اگر دكتر مصدق پذیرفت، كودتا منتفی است واگر نپذیرفت طرح كودتااجرا می‌شود. كه با محاصرة خانه مصدق وتصرف رادیو،سقوط مصدق اعلام می‌شود. این عملیات قرار بود توسط سه واحد ارتش به اجرا گذاشته شود. در هجدهم مرداد، شاه  در ملاقات شبانه با كرمیت روزولت پس از بررسی عملیات كودتافرمان‌ها راامضا كردوخودبه نوشهرپروازكرده ومنتظرنتایج ماندتادرصورت شكست كودتا از كشور خارج شود.شكست كودتای 25 مرداددر شب بیست و پنجم مرداد، وزیردفاع دكتر مصدق، تقی ریاحی،ازطریق چندنفرازعوامل نفوذی كودتا گردید. سرهنگ نصیری، فرمانده گارد، به هنگام ابلاغ حكم عزل در نیمه شب دستگیر شد و فرمانده‌هان نیروهای سه گانه و وزیردفاع فوراً در صدد مقابله با كودتا بر می‌آمدند و واحدهای كودتا كننده را خلع سلاح كردند.اما بعضی از واحدهای كودتا موفق شدند كه چند نفر از اعضای دولت مصدق را دستگیر و زندانی كنند كه پس از محاصره و خلع سلاح آنها، فرماندهان آنها دستگیر شدند. لكن در نهایت كودتاچیان آزادشدند. محمدرضا پهلوی پس از شنیدن خبر شكست كودتا، از نوشهر به بغداد و از آنجا به رم (ایتالیا) فرار كرد.با ورود برنامه‌ریزی شده لوی هندرسن، سفیر آمریكا، از پاكستان به تهران، در 25 مرداد وی به ملاقات دكتر مصدق رفت و به دكتر مصدق اطلاع داد كه: «دولت آمریكا دیگر نمی‌تواند حكومت وی را به رسمیت بشناسد و با او همچون نخست وزیری قانونی رفتار نماید.»

آیت‌الله كاشانی:« صلاح دین و ملت برای این خادم اسلام بالاتر از احساسات شخصی است.... خودتان بهتر از هر كس می‌‌دانید كه تمام هم و غمم در نگهداری دولت جنابعالی است كه خودتان به بقای آن مایل نیستید... حرف اینجانب را در خصوص اصرارم در عدم اجرای رفراندم نشنیدید... مجلس را كه ترس داشتید شما را ببرد بستید، حالا نه مجلسی هست و نه تكیه گاهی برای این ملت گذاشته‌اید. زاهدی را كه من با زحمت در مجلس تحت نظر و قابل كنترل نگه داشته بودم با لطایف الحیل خارج كردید و حالا همانطور كه واضح بود درصدد به اصطلاح كودتا است.»هندرسن به دكتر مصدق تكلیف كرد كه باید از پست خود كناره‌گیری نماید. ولی دكتر مصدق او را با عتاب از خانه خود بیرون كرد. و هندرسن نیز پس از مشاجره با مصدق با رابطان خود تماس گرفته و به آنها اعلام نمود كه: «دولت آمریكافقط دولت زاهدی رادولت رسمی وقانونی ایران می‌‌داند.» با فرار شاه، در سراسر كشور تظاهرات عمومی برپا شده و مجسمه‌های شاه و پدرش به پایین كشیده شد. عكس‌های وی از ادارات جمع‌آوری گشت. در تجمع بزرگی در میدان بهارستان، دكتر حسین فاطمی، وزیرخارجه، اعلام كرد كه: «نظام سلطنتی باید برچیده شود و حكومت جمهوری اعلام شود و شاه ایران روی مللك فاورق مصر را سفید كرده است.» اما سایر اعضای كابینه، بعد از سخنان فاطمی تاكید كردند كه: «علی حضرت بایدبرگردد» در چنین شرایطی كه كشور شدیداً به مجلس نیاز دارد. دكتر مصدق پیروزی در رفراندوم و انحلال مجلس را اعلام كرد.در همین روز‌ها تظاهرات گسترده‌ای به حمایت از دولت مصدق بر پا شد. اما دكتر مصدق دستور منع تظاهرات در حمایت از دولتش را صادر كرد و تكلیف كرد كه مردم به خانه‌های خود برگردند. در حالی كه كودتاچیان درصدداجرای برنامه دیگری برای پیروزی بودند.هشدار آیت‌الله كاشانی به مصدقدر روز بیست و هفتم مرداد، آیت‌الله كاشانی طی نامه‌ای به دكتر مصدق او را از شرایط جدیدی كه كودتاچیان تدارك دیده بودند مطلع ساخت و از او خواست كه با همكاری با او تصمیمات لازم برای جلوگیری از كودتا را تدارك ببیند.هر چند دوستان دكتر مصدق بسیار كوشیدند كه در صحت نامه تردید ایجاد كنندتابه نحوی بارمسئولیت اهمال در مقابله با كودتا و رها كردن نهضت در اوج خطر را از دوش دكتر مصدق و همكارانش بكاهند. توجه به این واقعیت تاریخی كه با همكاری آیت‌الله كاشانی و دكتر مصدق امكان جلوگیری از كودتا و سلطه بیست و پنج ساله آمریكا وجود داشته است، امری در خور توجه است كه برای ملت ایران در شرایطی این‌گونه می‌تواند راهگشا باشد اما دكتر مصدق در اوج مشكلات و مخاطرات دست حمایت دوستان و همكاران خود را نفشرد معذلك اصرار و ابرام دوستان دكتر مصدق در مقصر جلوه دادن دیگران از جمله آیت‌الله كاشانی و یا حزب توده و سازمان نظامی، هیچ از بار مسئولیت اهمال در برابر كودتا نمی‌كاهد. و هر دولتی مكلف است از امانت مردمی خویش به طور جدی مراقبت و دفاع نماید. صرف نظر از دستخط و امضا، متن و فضای حاكم بر آن و ادبیات نوشتاری آیت‌الله كاشانی، پاسخ رسمی دكتر مصدق و امضای وی در پای نامه نیزهیچ تردیدی در صحت صدور آن باقی نمی‌گذارد.

متن نامه بدین شرح است:«حضرت نخست وزیر معظم جناب آقای دكتر مصدق دام اقباله»

گرچه امكانی برای عرایضم باقی نمانده است ولی صلاح دین و ملت برای این خادم اسلام بالاتر از احساسات شخصی است... خودتان بهتر از هر كسی می‌دانید كه تمام هم و غمم در نگهداری دولت جنابعالی است كه خودتان به بقای آن مایل نیستیداز تجربیات روی كار آمدن قوام و لجبازی‌های اخیر بر من مسلم است كه می‌خواهید مانند سی‌ام تیر كذائی یكبار دیگر ملت را تنها گذاشته و قهرمانانه بروید. حرف اینجانب را در خصوص اصرارم در عدم اجرای رفراندم نشنیدید مرا لكه حیض كردید خانه‌ام را سنگ باران و یاران و فرزندانم را زندانی فرمودید و مجلس را كه ترس داشتید شما را ببرد بستید حالا نه مجلسی هست و نه تكیه گاهی برای این ملت گذاشته‌اید. زاهدی را كه من با زحمت در مجلس تحت نظر و قابل كنترل نگه داشته بودم با لطایف الحیل خارج كردیدوحالا همانطور كه واضح بود درصدد به اصطلاح كودتا است.بعد از تسلیم دكتر مصدق، كرمیت روزولت باشاه ملاقات كرد و شاه ضمن تشكر از او گفت: «من تاج و تختم را از بركت خداوند، ملتم و ارتشم و شما دارم ... وهر گاه فاطمی را به خاطر سرنگونی مجسمه‌های من و پدرم پیدا كنم، بی‌درنگ اعدامش خواهم كرد.»اگر نقشه شما نیست كه مانند سی‌ام تیرماه عقب‌نشینی كنید و به ظاهر قهرمان بمانید... همان‌طور كه گفتم آمریكا ما را در گرفتن نفت از انگلیسی‌ها كمك كرد حالا به صورت ملی و دنیا‌پسندی می‌خواهد به دست جنابعالی این ثروت ما را به چنگ آورد و اگر واقعاً با دیپلماسی نمی‌خواهید كنار بروید این نامه من سندی است در تاریخ ملت ایران كه من شما را با وجود همه بدی‌های خصوصی‌تان نسبت به خودم از وقوع حتمی یك كودتا توسط زاهدی كه مطابق با نقشه‌های خود شماست آگاه كردم كه فردا جای هیچ‌گونه عذری نباشد اگر براستی در این فكر اشتباه می‌كند با اظهار تمایل شما.... سید مصطفی و ناصر خان قشقایی را برای مذاكره، خدمت می‌فرستم.»

دكترمصدق درپاسخنامه آیت الله كاشانی نوشت:«مستظهربه پشتیبانی ملت ایران هستم. والسلام.دكترمحمدمصدق»

با این پاسخ دكتر مصدق، آیت‌الله كاشانی را از دخالت در حوادث آینده منع كرد و حتی اعلام حمایت وی را نیز لازم نشمرد.كودتای 28 مرداد و سقوط دكتر مصدق با شكست طرح اولیّه كودتا و استفاده از ارتش، كه بیشتر با برنامه آمریكایی‌ها هم‌خوانی داشته است، مرحله دوم كودتا در بیست و هشتم مرداد ماه توسط شاپورجی وعوامل انگلیسی وحمایت آمریكای‌هابه اجراگذاشته شد.براساس برنامه‌ریزی‌های سرهنگ حسن اخوی، طراح اجرائی كودتا، باید از مردم و جمعی از اراذل و او باش علیه مصدق و دولت او استفاده گردد. خاصه آن كه دولت مصدق دستور داده بود كه هوادارانش خیابان‌ها را ترك نمایند و این، بهترین فرصت را برای كودتا فراهم كرده بود.





نوع مطلب : تاریخی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
جمعه 14 اسفند 1388 :: نویسنده : داود امین زاده
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : داود امین زاده
نویسندگان
نظرسنجی
♦نظرتون رو در مورد وبلاگمان ارسال نمایید♦باتشکر♦







جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
ادكلن  Chi Chi آویز عقیق با ایه و ان یکاد  ساعت Led پوما - ساعت مخفی پوما صلوات شمار دیجیتال خاتــــم آچار همه کاره 3 دستگاه ضد خواب راننده گردنبند متولدین شهریور ماه بولگاری اصل لیزر پوینتر50 وات( برد 7 کیلومتر) دستگاه بلوتوث بر روی كامپیوتر موچین جادویی سیم کارت ریدر به همراه رم ریدر